«Δώσαμε το αίμα μας για να προστατέψουμε το δίκτυο ύδρευσης όταν αποχωρούσαν τα ναζιστικά στρατεύματα από τη Θεσσαλονίκη και τώρα οι σύγχρονοι ‘εθνοσωτήρες’ το παραδίδουν αμαχητί» έλεγε ένας παλιός αντιστασιακός που παρά το προχωρημένο της ηλικίας του βγήκε στον δρόμο για να αγωνιστεί να παραμείνει η ΕΥΑΘ υπό κρατικό έλεγχο. Ο ίδιος μαζί με εκατοντάδες άλλους «πανηγύριζε» μόλις το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης πήρε θέση ενάντια στην ιδιωτικοποίηση του νερού και υπέρ της διεξαγωγής δημοψηφίσματος, μια απόφαση που χαρακτηρίζεται «ιστορική» από πολλές πλευρές.

Αυτή ήταν η πρώτη μεγάλη νίκη της πρωτοβουλίας φορέων και πολιτών «SOSTE το νερό», η οποία το προσεχές διάστημα θα ζητήσει από όλους τους δήμους της Θεσσαλονίκης να υιοθετήσουν το δημοψήφισμα ενάντια στο ξεπούλημα της ΕΥΑΘ.

Θα γίνει όμως αυτό το δημοψήφισμα; Σύμφωνα με όσα είπε ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Γ. Μπουτάρης στην «Αυγή», μάλλον δύσκολα ο κεντρικός δήμος θα εφαρμόσει την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Τα εάν, τα εφόσον και οι προϋποθέσεις ήδη μπαίνουν στο τραπέζι και όλα δείχνουν ότι θα χρειαστεί αρκετός χρόνος και μεγάλη πίεση από την ίδια την κοινωνία για να γίνει πράξη το δημοψήφισμα.

Ξεκίνησε το πισωγύρισμα…

«Ναι μεν ο ‘Καλλικράτης’ προβλέπει τέτοιου τύπου δημοψηφίσματα, αλλά το προεδρικό διάταγμα που θα ορίζει τους κανόνες και τις διαδικασίες δεν έχει υπογραφεί. Με λίγα λόγια, αν θέλαμε να κάνουμε άμεσα το δημοψήφισμα, δεν θα μπορούσαμε…» υποστηρίζει ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης.

Ο ίδιος κάθε άλλο παρά πολέμιος των ιδιωτικοποιήσεων είναι. Στο θέμα της ΕΥΑΘ, ωστόσο, θεωρεί ότι το τίμημα με το οποίο δρομολογείται να ιδιωτικοποιηθεί είναι «αστείο» και εκτιμά ότι η όλη διαδικασία γίνεται με πρόχειρο τρόπο «και άρα δεν θα βγει σε καλό». Έτσι προκρίνει ως καλύτερη λύση να αναλάβουν τη διαχείριση της ΕΥΑΘ οι δήμοι που υδροδοτούνται από την εταιρεία, ενώ την ευθύνη για τη συντήρηση των δικτύων ύδρευσης αποχέτευσης και την επέκτασή των υποδομών θα πρέπει να την έχει το κράτος.

Ενστάσεις έχει ο Γ. Μπουτάρης και αναφορικά με το ερώτημα πάνω στο οποίο θα κληθούν να απαντήσουν οι πολίτες στο δημοψήφισμα. Όπως υποστηρίζει, το «ναι ή όχι στην ιδιωτικοποίηση» θα οδηγήσει σε λάθος συμπεράσματα και ο ίδιος θα προτιμούσε να μην είναι ένα το ερώτημα, αλλά περισσότερα. Τονίζει τέλος ότι θα πρέπει να δοθεί μεγάλο βάρος στο κομμάτι της αποχέτευσης και κυρίως στη λειτουργία του βιολογικού καθαρισμού, όπου παίζεται και η ρύπανση του Θερμαϊκού και όχι μόνο.

«Έχει σημασία και οφείλουμε να προσέξουμε να μην αντικαταστήσουμε το ιδιωτικό με ένα δημοτικό μονοπώλιο, γιατί όλα τα μονοπώλια λειτουργούν εις βάρος του καταναλωτή και του δημότη» καταλήγει. Διαφορετική άποψη εκφράζουν εκπρόσωποι της πρωτοβουλίας «SOSTE το νερό» που απευθύνθηκαν σε έγκριτους συνταγματολόγους και σημειώνουν ότι «δεν υπάρχει κανένα νομικό πρόβλημα, (πολιτική) θέληση να υπάρχει…» τονίζοντας ότι θα συνεχίζουν τον αγώνα προς αυτήν την κατεύθυνση.

Χρόνια την προετοιμάζουν για τον «μνηστήρα»

Διόλου απίθανο ωστόσο δεν είναι οι διαδικασίες για το ξεπούλημα έναντι «πινακίου φακής» της ΕΥΑΘ να ολοκληρωθούν έως ότου στηθούν οι κάλπες. Εξάλλου η ΕΥΑΘ ετοιμάζεται εδώ και χρόνια για την πλήρη ιδιωτικοποίησή της από τις διοικήσεις της και τις κυβερνήσεις. Το πρώτο βήμα έγινε το 2001, επί κυβερνήσεως ΠΑΣΟΚ, όταν η εταιρεία μπήκε στο χρηματιστήριο. Στη συνέχεια το 2008 η κυβέρνηση της Ν.Δ. προσπάθησε να την ιδιωτικοποιήσει, αλλά τελικά δεν πρόκανε και στη συνέχεια το 2011 (και αφού ο Γ. Παπανδρέου αθέτησε αμέσως την προεκλογική του δέσμευση ότι το νερό είναι κοινωνικό αγαθό και δεν πωλείται) η εταιρεία πέρασε στο ΤΑΙΠΕΔ και βγαίνει τώρα στο σφυρί.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλα αυτά τα χρόνια η ΕΥΑΘ συρρικνώνεται δραστικά. Είχε περισσότερους από 700 υπαλλήλους και σήμερα έχει περίπου 250, παρά το γεγονός ότι οι καταναλωτές αυξήθηκαν κατά περίπου 80.000 την τελευταία δεκαετία. Τα δίκτυα υδροδότησης και αποχέτευσης έχουν αφεθεί στη μοίρα τους, προκειμένου η εταιρεία να εμφανίζει μεγαλύτερα κέρδη και να γίνεται πιο ελκτική για τους υποψήφιους «επενδυτές».

«Ανά πάσα στιγμή η Θεσσαλονίκη κινδυνεύει να μείνει χωρίς νερό. Το δίκτυο σε πάρα πολλά σημεία είναι ‘σουρωτήρι’ και ένα ατύχημα, όπως αυτό του 2004 στους μεγάλους αγωγούς που μεταφέρουν το νερό της Αραβησσού, μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή» υποστηρίζει στέλεχος της ΕΥΑΘ που γνωρίζει πολύ καλά την κατάσταση των δικτύων.

Αναπάντητα ερωτήματα

Πέρα από τη γενική παραδοχή που υπάρχει στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης ότι το νερό ως κοινωνικό αγαθό δεν πρέπει να περάσει σε επιχειρηματικά συμφέροντα ντόπια και ξένα, παράλληλα οι όροι της ιδιωτικοποίησης παραμένουν άγνωστοι και όλα τα κρίσιμα ερωτήματα είναι αναπάντητα στο τραπέζι.

* Ουδείς αντιλαμβάνεται, για παράδειγμα, γιατί πρέπει να ξεπουληθεί μια κερδοφόρα εταιρεία και μάλιστα με τρόπο που να εξασφαλίζει στον ιδιώτη ότι από την πρώτη στιγμή που θα την αποκτήσει θα ρέει «ζεστό χρήμα» στα ταμεία της, θα κάνει απόσβεση μέσα σε πέντε – έξι χρόνια και στη συνέχεια θα συσσωρεύει κέρδη.

* Ουδείς γνωρίζει πώς θα διευθετηθούν οι δαιδαλώδεις σχέσεις της ΕΥΑΘ με την ΕΥΑΘ Παγίων, που έχει τα δίκτυα, ή αν ο ιδιώτης πάρει και «προίκα» τα εκατομμύρια που οφείλει η δεύτερη εταιρεία στην πρώτη για τα έργα που έχει εκτελέσει.

* Ουδείς δίνει απαντήσεις, επίσης, για το αν ο ιδιώτης θα πριμοδοτηθεί με τα κέρδη που έχει στα ταμεία της η εταιρεία (το 2012, που ήταν μειωμένα σε σχέση με το 2011, έφθασαν τα 18 εκατ. ευρώ) και τα χρωστούμενα από τους καταναλωτές – οφειλέτες που φθάνουν τα 50 εκατ. ευρώ. Διότι έτσι ουσιαστικά η ΕΥΑΘ δεν πωλείται, αλλά χαρίζεται.

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι οι μεγαλύτεροι οφειλέτες της είναι δήμοι και δημόσιοι οργανισμοί… Αναφορικά με το ποιος θα ασκεί την τιμολογιακή πολιτική αξίζει να σημειωθεί ότι ο προηγούμενος διευθύνων σύμβουλος του ΤΑΙΠΕΔ Κων. Μητρόπουλος ήταν σαφής ότι ο επενδυτής θα έχει κρίσιμο λόγο στην τιμολογιακή πολιτική, όπως και ότι θα έχει την ευθύνη της συντήρησης, αναβάθμισης και επέκτασης του δικτύου…

Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι η Θεσσαλονίκη έχει πικρή εμπειρία από τη διαχείριση της Μονάδας Καθαρισμού Αποβλήτων της ΒΙΠΕ, όταν πέρασε σε ιδιώτη. Σήμερα η μονάδα απειλείται με λουκέτο από την αντιπεριφέρεια Θεσσαλονίκης, διότι με την πλημμελή λειτουργία της μολύνει καθημερινά τον Θερμαϊκό…